Những vấn đề pháp lý phổ biến nhất trong blogging và content marketing

Content marketing hiện là ưu tiên hàng đầu trong lĩnh vực marketing. Đây là xu hướng phát triển tự nhiên, không phải trào lưu nhất thời mà những người làm marketing nghiêm túc có thể dễ dàng bỏ qua.

“86 percent of B2B marketers report that their organizations are using content marketing, and 70 percent of them are creating more content than they did one year ago.” contentmarketinginstitute.com

Nhưng như chúng ta đều biết, khi có lợi nhuận để kiếm, sẽ có người tìm cách trục lợi bằng những lối tắt. Các kỹ thuật black hat có thể phát huy tác dụng ở một mức độ nào đó, nhưng việc sử dụng chúng phải trả giá — không chỉ mất thứ hạng trên công cụ tìm kiếm mà còn tổn hại danh tiếng. Cùng với lòng tin của người dùng, danh tiếng là tài sản quý giá nhất của bạn.

Người viết chuyên nghiệp không chỉ là những cá nhân có kỹ năng diễn đạt; họ thực sự có thể làm giàu cộng đồng bằng kiến thức mới, thay đổi suy nghĩ và tác động đến quyết định của độc giả. Nhưng quan trọng hơn, người làm nghề chuyên nghiệp luôn có trách nhiệm và không vượt qua những ranh giới khiến lợi ích của người viết gây tổn hại cho độc giả, biên tập viên và những người viết khác.

Chúng tôi quyết định tìm hiểu những vấn đề pháp lý và đạo đức phổ biến nhất trong blogging và content marketing, thảo luận về ranh giới đạo đức, đồng thời tổng hợp thông tin hữu ích cho cả cây viết mới vào nghề lẫn chuyên gia.

Đừng quên xem bài thuyết trình trên SlideShare — bài này có thêm thông tin và các liên kết hữu ích về chủ đề.

Chúng tôi rất vui được giới thiệu các chuyên gia khách mời tham gia buổi tọa đàm này, những người đã chia sẻ kinh nghiệm và suy nghĩ về cách xử lý các vấn đề đạo đức gai góc.

Kerry ButtersCây viết về công nghệ, nhà sáng lập kiêm giám đốc markITwrite, một agency chuyên về nội dung số.

Amberly DresslerBiên tập viên quản lý tại Website Magazine.

Gideon GreenspanDoanh nhân, đồng sáng lập kiêm CTO của Copyscape, công cụ tìm kiếm hàng đầu trên web chuyên phát hiện đạo văn trong văn bản.

Susan GuneliusChủ tịch kiêm CEO của KeySplash Creative, Inc., công ty truyền thông marketing cung cấp dịch vụ viết nội dung quảng cáo và nội dung, đồng thời là tác giả đã xuất bản sách.

Andrew HutchinsonQuản lý nội dung và mạng xã hội tại Social Media Today.

Kelsey JonesCựu biên tập viên điều hành của SEJ và chủ sở hữu StoryShout — agency marketing nội dung tin tức đầu tiên.

Kelley Keller Luật sư chuyên về sở hữu trí tuệ (IP), diễn giả, blogger về pháp lý và chuyên gia đào tạo doanh nghiệp nhỏ.

Trevor KleinQuản lý Phát triển Đối tượng.

John RamptonDoanh nhân kiêm nhà văn; chuyên gia viết blog theo bình chọn của Forbes, cộng tác viên của Entrepreneur, TechCrunch và Mashable.

Đạo văn là gì

Dựa trên những tiêu chí nào, một văn bản có thể bị xem là đạo văn? Làm sao để biết có người đang sử dụng nội dung của bạn? Làm thế nào để ngăn chặn việc này và bạn có thể làm gì để giảm thiểu tổn thất nếu trở thành nạn nhân của hành vi gian lận?

Đạo văn có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến website, danh tiếng và mối quan hệ của bạn với biên tập viên cũng như các tác giả khác. Đây còn là hành vi vi phạm đạo đức nghiêm trọng, không thể chối cãi.

Dựa trên những tiêu chí nào, văn bản có thể bị xem là đạo văn?

Andrew Hutchinson

Nếu ai đó sao chép và đăng lại nội dung của bạn mà không được phép và không ghi nguồn, đó là đạo văn. Tương tự, nếu ai đó sao chép tác phẩm của bạn rồi sửa lại đôi chút để qua mặt người khác, thì đó cũng là đạo văn. Tôi nghĩ việc web mở giúp một số người cho rằng mọi thứ đều miễn phí, rằng các quy tắc đạo văn truyền thống không áp dụng trong thế giới số, nhưng quy tắc vẫn như cũ. Nếu bạn lấy cắp thứ gì đó từ nơi khác, đó vẫn là ăn cắp.

John Rampton

Tôi xem việc sao chép liên tiếp năm từ là đạo văn. Từ từ thứ sáu trở đi, bạn nên cân nhắc xem hành động của mình có phải là ăn cắp hay không.

Có cách nào phát hiện đạo văn không? Trước khi xuất bản, bạn có dùng phần mềm phát hiện đạo văn không?

Kelsey Jones

Có, chúng tôi kiểm tra toàn bộ nội dung bằng Copyscape. Chúng tôi cũng đăng lại một số bài viết từ các trang như WordStream và Unbounce; đồng thời dùng chuyển hướng canonical để đảm bảo công cụ tìm kiếm không xem đó là Duplicate Content. Các blog mà chúng tôi đăng lại nội dung cũng biết việc này.

Amberly Dressler

Chúng tôi dùng phần mềm phát hiện đạo văn để kiểm tra bài viết của cộng tác viên. Một số người đã ngang nhiên lấy nguyên các đoạn văn từ nhiều nguồn khác nhau rồi ghép thành một bài viết. Ở chiều ngược lại, một số công ty chỉ đơn giản là hiểu nhầm hướng dẫn của chúng tôi và đăng bài lên blog riêng hoặc các ấn phẩm khác trước khi gửi cho chúng tôi — đó là một lỗi vô ý.

Những hành vi nào có thể bị xem là vi phạm bản quyền?

Kelley Keller

Luật bản quyền trao cho tác giả của một tác phẩm gốc độc quyền: (1) sao chép, (2) phân phối, (3) tạo tác phẩm phái sinh, (4) biểu diễn công khai và (5) trưng bày công khai tác phẩm của họ. Là tác giả của các tác phẩm gốc, blogger cũng được hưởng những quyền này.

Nếu bạn sao chép nội dung và đăng tải dưới tên mình, bạn đã xâm phạm quyền độc quyền sao chép, phân phối và biểu diễn công khai tác phẩm của chủ sở hữu bản quyền. Tuy nhiên, quyền này có một số ngoại lệ, phổ biến nhất là “fair use.”

Bạn nên làm gì nếu văn bản của mình bị sao chép?

Gideon Greenspan

Tôi nghĩ vấn đề khiến hầu hết chủ sở hữu website lo lắng là nguy cơ website gốc của họ bị giảm thứ hạng trên các công cụ tìm kiếm, nhường chỗ cho một website đã sao chép nội dung. Điều này tất nhiên rất đáng bực mình và có thể mất một thời gian để giải quyết. Một mối lo ít nghiêm trọng hơn là thương hiệu có thể bị suy yếu.

Điều quan trọng nhất là bạn hãy giữ bình tĩnh và nhận thức rõ điều gì nằm trong và ngoài khả năng của mình. Chẳng hạn, bạn không thể buộc một công ty lưu trữ web đặt tại khu vực pháp lý có luật pháp lỏng lẻo gỡ bỏ nội dung vi phạm. Tuy nhiên, bạn có thể yêu cầu các công cụ tìm kiếm của Mỹ gỡ bỏ nội dung đó theo Digital Millennium Copyright Act, qua đó đạt được kết quả tương tự đối với người dùng web.

Bạn luôn nên bắt đầu bằng cách lịch sự liên hệ với chủ sở hữu website đạo văn, vì sai sót thực sự có thể xảy ra—đặc biệt nếu họ thuê ngoài việc viết nội dung.

John Rampton

Bạn có thể liên hệ với họ và yêu cầu ghi nguồn nội dung; về mặt kỹ thuật, bạn cũng có thể gửi thư từ luật sư, nhưng tôi chưa bao giờ làm đến mức đó. Nội dung của tôi bị sao chép hằng ngày. Nếu đó là nội dung tốt nhất của tôi, tôi sẽ yêu cầu đặt link.

Ranh giới giữa sử dụng hợp lý và đạo văn nằm ở đâu?

Kelley Keller

Ranh giới giữa đạo văn và sử dụng hợp lý theo luật bản quyền rất mong manh! Nhiều trường hợp đạo văn cũng là vi phạm bản quyền và ngược lại; hai việc này không loại trừ lẫn nhau. Đạo văn là sử dụng tác phẩm của người khác (dù có được bảo hộ bản quyền hay không) mà không ghi công nguồn gốc, chẳng hạn như trích dẫn Diễn văn Gettysburg mà không ghi đó là lời của Abraham Lincoln.

Mặt khác, vi phạm bản quyền là việc sử dụng trái phép tác phẩm được pháp luật bảo hộ của người khác, bất kể có ghi nguồn hay không, chẳng hạn như đăng lại lời bài hát được bảo hộ bản quyền của một bản hit của Rolling Stones trong bài đăng blog mà không được chủ sở hữu bản quyền (có thể là công ty thu âm) cho phép. Quy tắc sử dụng hợp lý về cơ bản quy định rằng trong một số trường hợp, hành vi vi phạm bản quyền không bị xem là bất hợp pháp do bối cảnh và hoàn cảnh đặc thù của việc sử dụng trái phép. Những trường hợp này thường bao gồm mục đích phi thương mại khi sử dụng một phần (không phải toàn bộ) tác phẩm được bảo hộ (như hình ảnh, video, blog và các nội dung tương tự) để đưa tin, phục vụ giáo dục, hoặc thậm chí làm tác phẩm nhại.

Nếu lời bài hát của Rolling Stones được đăng lại kèm ghi công ban nhạc thì đó không phải là đạo văn, nhưng vẫn là hành vi vi phạm bản quyền vì chưa được cho phép. Tuy nhiên, nếu bài blog được đăng trên website của một hãng tin và chỉ đăng lại một phần lời bài hát (chỉ đoạn cần thiết để làm rõ luận điểm của bài viết), thì việc này có thể được xem là sử dụng hợp lý.

Susan Gunelius

Trước hết, hãy hiểu rằng fair use là vấn đề còn nhiều tranh cãi, và cách an toàn nhất cho blogger là mặc định rằng việc sử dụng tác phẩm gốc của người khác không thuộc phạm vi fair use. Plagiarism khác với điều này, vì đó là hành vi sao chép tác phẩm của người khác rồi nhận là của mình. Copyright liên quan đến quyền sở hữu tác phẩm và việc cho phép người khác sử dụng tác phẩm đó trong sản phẩm của họ. Nói cách khác, nếu bạn đạo văn một nội dung nào đó, có khả năng bạn đang vi phạm luật bản quyền; nhưng nếu vi phạm luật bản quyền, bạn không nhất thiết phạm tội đạo văn.

Vi phạm luật bản quyền

Hình ảnh là tài sản trí tuệ. Cũng như văn bản, hình ảnh được bảo vệ bởi các luật nhằm khẳng định quyền sở hữu của tác giả và quy định quy trình chuyển giao cho người khác theo những điều kiện nhất định. Vi phạm bản quyền có thể dẫn đến hậu quả gì? Làm thế nào để bạn tránh rắc rối và không chỉ tuân thủ các chuẩn mực đạo đức mà còn cả quy định pháp luật khi tạo hình ảnh?

Bạn có kiểm tra xem hình ảnh do cộng tác viên cung cấp có đến từ nguồn đáng tin cậy không? Nếu một hình ảnh vi phạm luật bản quyền, bạn có thể phải đối mặt với hậu quả gì?

Kelsey Jones

Đúng vậy, chúng tôi chỉ chấp nhận hình ảnh từ Creative Commons hoặc Shutterstock, vì Shutterstock là trang hình ảnh duy nhất mà chúng tôi có giấy phép riêng cho website. Chúng tôi cũng chấp nhận ảnh chụp màn hình minh họa (ví dụ: ảnh chụp trang tổng quan Google Analytics của ai đó nếu họ đang mô tả một bước tùy chỉnh trên màn hình đó) hoặc hình ảnh mà tác giả đã xin phép bằng văn bản qua email từ người tạo.

Nếu một hình ảnh vi phạm luật bản quyền, có lẽ chúng tôi sẽ phải trả một khoản phạt lớn. Vì vậy, chúng tôi rất cẩn trọng, không cho phép sử dụng hình ảnh có bản quyền trên trang web. Chúng tôi bắt đầu áp dụng quy định nghiêm ngặt này khi tôi đảm nhận vị trí biên tập viên vào mùa thu năm 2013.

Trevor Klein

Hình ảnh thực sự là vấn đề phức tạp vì có rất nhiều yếu tố cần cân nhắc. Nguồn mà tác giả dẫn có thực sự là nguyên bản không? (Việc lấy cắp hình ảnh của người khác rồi đăng lên Flickr kèm giấy phép Creative Commons tương đối dễ.) Hình ảnh đã được chỉnh sửa đủ nhiều để tạo thành một tác phẩm nguyên bản chưa? Hình ảnh được xuất bản trên phương tiện nào, hoặc theo cách nào, khiến người ta đặt ra câu hỏi về "fair use"?

Chúng tôi cố gắng kiểm tra kỹ lưỡng tất cả hình ảnh nhưng không khẳng định mình hoàn hảo. Yêu cầu tác giả tự tạo hình ảnh (ảnh chụp màn hình, v.v.) sẽ dễ hơn; dù sao thì họ thường minh họa ý của mình tốt hơn. Và trong trường hợp hiếm hoi có hình ảnh lọt qua khâu kiểm tra, chúng tôi sẵn lòng phối hợp với người tạo hình ảnh để giải quyết ổn thỏa, đồng thời rút kinh nghiệm để làm tốt hơn.

Bạn sử dụng những nguồn nào để tìm hình ảnh?

Andrew Hutchinson

Hình ảnh luôn là một vấn đề. Tôi thường tự tạo hình ảnh. Học Photoshop là một kỹ năng tuyệt vời, vì vậy tôi càng có thể tạo ra nhiều hình ảnh thì càng tốt. Đôi khi cách này không có lợi cho tôi, nhưng phần lớn thời gian, tôi có thể tạo ra hình ảnh trông chuyên nghiệp hoặc sử dụng ảnh của chính mình. Nếu cần ảnh stock, Wikipedia thực sự là một nguồn tốt vì tất cả hình ảnh đều được cấp phép theo Creative Commons (có một số hạn chế cụ thể, vì vậy bạn cần kiểm tra từng ảnh trong từng trường hợp).

Kerry Butters

Tôi tìm hình ảnh Creative Commons thông qua Google Images với tùy chọn ‘marked for reuse’. Tôi cũng sử dụng các trang như Pixabay và Flickr cùng một vài trang khác. Với những hình ảnh khác, tôi dùng các trang ảnh stock và đôi khi thuê nhiếp ảnh gia tự do.

Hình ảnh Creative Commons – người dùng cần lưu ý điều gì khi sử dụng?

Susan Gunelius

Hãy cẩn trọng với hình ảnh Creative Commons khi tìm ảnh để dùng trong bài đăng blog, vì ảnh trên Flickr và các trang tương tự thường do người không phải chủ sở hữu tải lên. Điều đó có nghĩa là giấy phép Creative Commons mà người tải ảnh lên áp dụng có thể khác với giấy phép mà chủ sở hữu ảnh áp dụng; nếu sử dụng ảnh đó, bạn có thể vi phạm luật bản quyền. Nhiều blogger đã nhận được Thư yêu cầu thanh toán đáng sợ từ Getty Images vì lý do này.

Đạo đức của việc Ghostwriting

Quan điểm về Ghostwriting trải dài từ phản đối gay gắt đến hoàn toàn chấp thuận, với hàng trăm sắc thái ở giữa. Hãy xem những người tham gia của chúng ta nghĩ gì về việc này.

Bạn có cho rằng Ghostwriting là có đạo đức không? Có ranh giới nào mà vượt qua đó, Ghostwriting trở thành một việc làm không lành mạnh không?

Trevor Klein

Bản thân việc này không nhất thiết là phi đạo đức. Nói theo một nghĩa nào đó, nếu Tổng thống Hoa Kỳ chấp nhận thì tôi cũng chấp nhận. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là tôi ưa thích việc này. Nó thường khiến quy trình biên tập trở nên khó khăn hơn, vì có ít nhất ba người tham gia, trong khi thông thường chỉ có tác giả và biên tập viên. Đây là một bước cần thiết: Người được cho là tác giả (người sẽ xuất hiện cùng bài đăng) ít nhất cần tham gia vào quá trình tạo ra nội dung và xác nhận phê duyệt cuối cùng trước khi bài được xuất bản. Có một số tình huống phù hợp với cách làm này, thường là khi tác giả quá bận hoặc không thể diễn đạt ý tưởng của mình bằng văn bản thật tốt. Không tình huống nào trong số đó đồng nghĩa với việc ý tưởng của họ không được xuất bản. Tôi sẽ không chấp nhận một bài viết được viết hộ nếu cho rằng tác giả được ghi tên thực ra không tham gia đáng kể; dù vậy, cuối cùng tôi vẫn muốn họ công khai về sự hợp tác này hơn nhiều. Xin chân thành cảm ơn cây bút của chúng tôi, Jane Doe, đã giúp tôi ghi những ý tưởng này thành văn bản minh bạch, đơn giản và không vượt qua bất kỳ ranh giới đạo đức nào.

John Rampton

Tôi nghĩ điều đó hoàn toàn hợp đạo đức và là việc cá nhân tôi từng nhờ người khác làm cho mình, cũng như từng làm cho người khác. Tôi cho rằng đây là một cách làm rất lành mạnh và duy nhất để mở rộng quy mô nội dung.

Kelsey Jones

Tôi nghĩ ghostwriting là “elephant in the room” (chủ đề ai cũng biết nhưng ngại nói đến) đối với nhiều người có tiếng trong ngành của chúng ta. Bản thân tôi từng ghostwrite cho ba đồng nghiệp có bài đăng trên những trang như Forbes và The Huffington Post. Tại Search Engine Journal, chúng tôi biết nhiều người sử dụng ghostwriter; nhưng nếu biết chắc có người dùng ghostwriter để viết hoàn toàn từ đầu các bài đăng của họ, chúng tôi sẽ không xuất bản những bài đó.

Andrew Hutchinson

Có, tôi nghĩ ghostwriting là một việc làm hợp đạo đức, đồng thời giúp người viết mở rộng dịch vụ của mình vì bạn có thể viết cho người khác mà không cần gắn tên mình vào bài. Đôi khi, chủ doanh nghiệp muốn quảng bá công ty và nội dung của họ; việc gắn tên bạn vào có thể làm giảm hiệu quả đó. Tuy nhiên, họ vẫn cần một người viết giỏi và nội dung chất lượng, nên ghostwriting có cơ sở kinh doanh vững chắc. Tính đạo đức của việc này phụ thuộc vào sự chính trực của tác giả. Tôi nghĩ câu hỏi thực sự là người viết chia sẻ và quảng bá nội dung đó như thế nào. Ví dụ, nếu tôi quảng bá một nội dung trên mạng xã hội của mình, dù chính tôi viết nội dung đó, nhưng lại không nói rõ điều này, thì tính đạo đức của việc làm ấy sẽ đáng nghi vấn.

Kerry Butters

Trên mạng, vấn đề thực sự duy nhất là việc này thường được làm mà không có lý do chính đáng, trong khi ghi tên người viết cũng chẳng gây khác biệt gì. Điều đó khiến nhiều cây bút giỏi khó xây dựng hình ảnh và portfolio, vì chủ trang web thích đăng bài blog dưới tên “admin”, chẳng hạn. Nên ghi tên tác giả bất cứ khi nào có thể — như vậy mới công bằng.

Brand Mention trong bài viết khách

Thật dễ hiểu khi bạn muốn đưa tên công ty vào bài viết khách đăng trên một website lớn hoặc blog nổi tiếng. Bạn có thể tạo dựng uy tín không chỉ cho bản thân mà còn cho công ty mình đại diện. Hãy cùng làm rõ mọi nghi vấn và xác định những giới hạn để việc nhắc đến thương hiệu trở nên phù hợp và hợp đạo đức.

Bạn có cho rằng việc nhắc đến tên công ty khi viết guest blog là hợp đạo đức không?

Andrew Hutchinson

Tôi là người viết tự do, nên trong trường hợp của tôi thì có. Nếu viết thay mặt khách hàng hoặc doanh nghiệp, tôi cũng cho rằng việc đó hợp đạo đức, vì khi ấy bạn đang quảng bá chuyên môn của mình và của thương hiệu mà bạn đại diện. Nếu không nhắc đến họ, bạn sẽ không thể thể hiện kiến thức của mình.

Kerry Butters

Không, tôi nghĩ người viết cần minh bạch và không nên quảng bá lợi ích riêng. Trong một số trường hợp, chẳng hạn như đưa ra nhận xét cho một bài viết về ngành, thì việc đó không sao; nhưng nhìn chung, nên tránh.

Bạn có chấp nhận bài viết có nhắc đến thương hiệu hoặc công ty nếu người đóng góp là affiliate không? Việc nhắc đến các thương hiệu có liên kết affiliate có đạo đức không? Với những điều kiện nào thì bạn xem một bài viết là nội dung quảng bá?

Kelsey Jones

Chúng tôi thường xóa tất cả liên kết mang tính quảng bá như vậy. Nếu tác giả muốn liên kết đến nội dung có liên quan đến mình, chúng tôi yêu cầu họ công khai thông tin này. Nhìn chung, chúng tôi không cho phép liên kết affiliate hoặc các liên kết mang tính quảng bá quá mức. SEJ muốn tiếp tục là nơi để các chuyên gia chia sẻ kiến thức và phát triển cộng đồng của họ, chứ không phải nơi để quảng bá miễn phí sản phẩm của mình đến độc giả.

Chúng tôi có đăng bài đánh giá được tài trợ, nhưng các bài này đều được trả phí và ghi rõ trong tiêu đề cũng như ở đầu và cuối bài viết.

Amberly Dressler

Trong 99% trường hợp, các bài viết do affiliate thực hiện đều dễ nhận ra và bị từ chối vì có liên hệ rõ ràng với thương hiệu được nhắc đến (ví dụ: bài viết về ứng dụng di động có liên kết đến nhà mạng). Vì vậy, Website Magazine yêu cầu bài viết phải trung lập với nhà cung cấp và từ chối những bài không đáp ứng tiêu chí này.

Trevor Klein

Trước hết, bài viết phải mang lại giá trị độc đáo — theo đánh giá của chúng tôi và đối với độc giả. Nếu không, bài viết sẽ bị từ chối vì lý do đó, giống như mọi bài viết khác. Nếu chúng tôi thực sự tin rằng các công cụ hoặc dịch vụ được đề cập rất hữu ích, và tác giả viết về chúng theo hướng cung cấp kiến thức chứ không mang tính “salesy,” thì ít nhất chúng tôi cũng sẽ xem xét. Yêu cầu duy nhất khác là tác giả phải công khai ngay mối liên hệ của mình. Tôi cũng muốn nói rằng nhìn chung, tốt nhất nên nhờ một bên thứ ba độc lập viết bài, vì khi đó độc giả sẽ ít phải dè chừng hơn.

Khi nào việc nhắc đến thương hiệu trở thành hành vi thiếu lành mạnh?

Susan Gunelius

Một trong những vấn đề pháp lý quan trọng nhưng thường bị hiểu sai mà blogger cần nắm rõ là việc công khai các mối quan hệ có lợi ích vật chất. Bộ U.S. Code of Federal Regulations đưa ra hướng dẫn rất cụ thể về cách blogger cần công khai các mối quan hệ có lợi ích vật chất, chẳng hạn như được trả tiền, nhận sản phẩm miễn phí, quảng cáo miễn phí, v.v. Blogger thường vi phạm các quy định liên quan đến việc công khai mối quan hệ có lợi ích vật chất khi đăng bài blog được bên thứ ba trả tiền, hoặc khi viết bài đánh giá sản phẩm hay dịch vụ mà không tiết lộ khoản thù lao hoặc sản phẩm miễn phí họ nhận từ bên thứ ba để đổi lấy việc đăng bài viết hoặc bài đánh giá. Mối quan hệ này phải được trình bày thật rõ ràng trong bài blog. Nếu nhà quảng cáo đề nghị blogger đăng bài được tài trợ hoặc viết bài đánh giá sản phẩm, đồng thời yêu cầu blogger không tiết lộ việc nhà quảng cáo đã trả tiền cho bài viết hoặc bài đánh giá, blogger nên từ chối lời đề nghị. Cả nhà quảng cáo lẫn blogger đều có thể gặp rắc rối nếu bị phát hiện.

Hy vọng bài viết này hữu ích với bạn! Nếu bạn có điều gì muốn bổ sung, muốn chia sẻ trải nghiệm hoặc thảo luận về những vấn đề đạo đức khác trong blogging và content marketing, hãy để lại bình luận bên dưới nhé.