Hiếm khi chúng ta thấy một cái tên mới trong lĩnh vực SEO và Digital có tiềm năng trở thành nhân tố lâu dài rõ rệt như Wikidata. Dù nền tảng này mang lại nhiều giá trị, đây vẫn là một lĩnh vực còn khá mới mẻ, gần như chưa được cộng đồng SEO thử nghiệm hay ghi chép. Tôi nghĩ chúng ta đang bỏ lỡ một cơ hội lớn — hãy nhìn theo cách này:
Wikidata có xuất phát điểm đầy hứa hẹn: Ra mắt ngày 30 tháng 10 năm 2012, đây là dự án Wikimedia mới đầu tiên trong sáu năm. Có lẽ bạn đã thấy nội dung Wiki chiếm ưu thế trên SERP trong suốt thập kỷ qua; nội dung này đáng tin cậy, được công nhận và có sức hiện diện mạnh mẽ trên mạng. Wikidata SEO sẽ có vai trò vô cùng quan trọng.
Wikidata được trao một lợi thế lớn: Ngày 14 tháng 12 năm 2014, Google thông báo ngừng Freebase — đối thủ lớn nhất của Wikidata. Đồng thời, Google hỗ trợ mạnh mẽ bằng cách chuyển toàn bộ dữ liệu của Freebase sang Wikidata và cho ngừng sản phẩm này vào ngày 30 tháng 6. Quả là một lượng dữ liệu khổng lồ được dồn vào một nền tảng.
Tương lai đầy triển vọng: Rich Result ngày càng trở thành tiêu chuẩn trên Google, còn Knowledge Graph mạnh mẽ hơn bao giờ hết và sẽ đóng vai trò lớn trong SEO các chiến lược. Marshall Simmonds cho biết tại SMX East 2015 rằng hiện có tới 24% kết quả tìm kiếm bao gồm yếu tố trực quan này. Cùng với structured data, Wikipedia và một số nguồn khác, Wikidata là nguồn thông tin đáng tin cậy để xây dựng nội dung này.
Điểm hấp dẫn của Wikidata SEO là vẫn còn rất nhiều cơ hội dễ khai thác. Khi đã quen với cách làm, bạn có thể xây dựng một trang Wikidata vững chắc chỉ trong một hoặc hai giờ. Tuy nhiên, nếu mới bắt đầu sử dụng nền tảng này, bạn sẽ cần một khoảng thời gian làm quen. Sau đây là một số việc cần làm để bắt đầu:
Tìm hiểu cách hòa nhập với cộng đồng
Hãy nhớ rằng đây là một dự án của Wikimedia và là một phần của một trong những cộng đồng trực tuyến lớn nhất, năng động nhất và tận tâm nhất. Là thành viên của một dự án hợp tác, ẩn danh và có phạm vi toàn cầu, bạn cần hòa đồng — điều đó bao gồm việc khéo léo xử lý các mối quan hệ, cởi mở với nền tảng và đôi khi phối hợp với cả những người khó tính.
- Hãy đón nhận dự án: Wikidata là một dự án thú vị, và bạn có thể tìm thấy nhiều niềm vui vị tha khi đóng góp cho dự án một cách chân thành, với thiện chí. Hãy dùng nền tảng này để khám phá và tìm hiểu những mối quan tâm của bạn, đồng thời trau dồi kỹ năng Wikidata. Khi tiếp tục đóng góp, bạn sẽ xây dựng được lòng tin và danh tiếng vững chắc trên Wikidata, giúp tránh bị nghi ngờ và được mọi người tin tưởng nếu có lúc xảy ra trục trặc.
- Hãy cẩn trọng với các biên tập viên: Nhìn chung, các Wiki thường có xu hướng vứt bỏ cả những phần có giá trị cùng với những phần không cần thiết -- điều này bao gồm việc xóa các mục, gộp các bài viết (tức là xóa sạch một bài rồi chuyển hướng sang bài còn lại), và cấm những nguồn đáng tin cậy nhất chỉnh sửa bài viết — cụ thể là những người có mối liên hệ chuyên môn với chủ đề đó. Ví dụ, chuyên gia tư vấn SEO Jonathan Hochman từng bị đánh dấu vì có khả năng xảy ra xung đột lợi ích khi†đóng góp cho một trang về Matt Cutts. Các marketer và người làm SEO đặc biệt không được chào đón trên Wikimedia Commons, dù ý định của chúng ta tốt hay không. Wikidata có phần thoáng hơn Wikipedia, nhưng tôi hiếm khi chỉnh sửa mà không có một biên tập viên khác xem lại công việc của mình. Họ đang theo dõi rất sát.
- Hãy hòa đồng: Đây cũng là một nền tảng xã hội chính thống như diễn đàn trực tuyến. Hãy dùng các trang Talk để bình luận, giải thích quan điểm và đề xuất những thay đổi lớn, đặt nhiều câu hỏi, cư xử thân thiện và cảm ơn những người cùng chỉnh sửa vì các đóng góp của họ. Bất cứ khi nào có thể, hãy tiếp tục giao lưu và tạo dựng mối quan hệ.
- Đừng làm quá: Hãy làm quen với Wikidata từ từ; các biên tập viên sẽ để ý những người dùng mới hoạt động quá tích cực, cũng như khi các mục có thay đổi đột ngột. Hãy xây dựng lòng tin và uy tín trong cộng đồng trước khi thu hút quá nhiều sự chú ý về mình.
Nếu có thể, hãy tận hưởng trải nghiệm. Cũng như†mọi trang mạng xã hội, hòa nhập với văn hóa cộng đồng và làm chủ trải nghiệm của mình là cách tốt nhất để trở thành một phần của cộng đồng.
Wikidata cho SEO: Tạo tài khoản vững chắc
Việc này khá dễ thực hiện, nhưng bạn cần lưu ý rằng nếu làm việc cho một agency digital, có thể bạn đang sử dụng nhiều tài khoản Wikidata. Đây là một ý hay — bạn sẽ cần một tài khoản dự phòng "seasoned" trong trường hợp một tài khoản bị xóa. Tuy nhiên, hãy tuân theo ba quy tắc sau:
- Tạo ít nhất một tài khoản dự phòng. Như vậy, nếu tài khoản chính bị cấm hoặc bị giám sát, bạn sẽ có tài khoản dự phòng để sử dụng. Tuy nhiên, hãy lưu ý rằng nếu bị phát hiện, việc dùng nhiều tài khoản sẽ bị xem là sockpuppet, vi phạm nguyên tắc của Wikimedia và nhiều khả năng các tài khoản sẽ bị xóa.
- Không dùng nhiều tài khoản để chỉnh sửa cùng một mục trên Wikidata. Điều này sẽ làm dấy lên nghi ngờ rằng bạn đang dùng meatpuppet — những người được bạn tuyển mộ để ủng hộ quan điểm của mình khi đề xuất chỉnh sửa (đồng minh ? tính khách quan) — và khiến các biên tập viên đặt câu hỏi về từng tài khoản được xác định hoặc giám sát chặt chẽ vô thời hạn.
- Tạo một trang người dùng chỉn chu. Hãy dành thời gian xây dựng trang thân thiện, có đôi chút thông tin chi tiết cho từng tài khoản. Chia sẻ một chút về mục tiêu cá nhân của bạn với Wikidata, những lĩnh vực bạn am hiểu và sở thích của bạn. Điều này giúp tạo ấn tượng rằng tài khoản do một người thật quản lý. Đừng nói rằng bạn là agency hay nhân viên nội bộ. Nếu làm đúng cách, bạn sẽ không bao giờ trông như vậy.
Tạo mục đầu tiên
Để tạo một mục, hãy tìm kiếm công ty bạn muốn chỉnh sửa và xác nhận rằng mục đó chưa tồn tại. Sau đó, tìm mục "Create a new item" trong menu bên trái để bắt đầu tạo. Nếu đã quen chỉnh sửa bài viết trên Wikipedia, bạn có thể sẽ khó nhận ra mục này vì nó được đặt khá kín đáo.
Điều quan trọng cần lưu ý là Wikidata chủ yếu đóng vai trò bổ trợ cho các Wiki khác. Bạn có thể thấy nội dung mình thêm nhanh chóng bị xóa, trừ khi nội dung đó được xem là đáng chú ý nhờ đã có mặt trên ít nhất một trang Wikimedia khác, chẳng hạn như Wikipedia, Wikimedia, Wikinews, Wikiquote hoặc Wikimedia Commons. Ngoài ra, hãy nhớ rằng, giống như Wikipedia, Wikidata không được thiết kế làm cơ sở kiến thức thứ cấp để thu thập kiến thức rồi liên kết đến đó. Nếu mới bắt đầu, nguyên tắc chung là gần như không thêm dữ liệu nào mà bạn không thể chứng minh bằng tài liệu tham khảo hoặc liên kết nguồn.
Bước 1: Nhập càng nhiều thông tin càng tốt từ Wikipedia
Wikidata còn rất mới, và thường thì bài viết bạn bắt đầu làm gần như trống hoàn toàn. Với bài viết này, tôi sẽ bổ sung thuộc tính Wikidata cho Stew Leonard's, một cửa hàng tạp hóa địa phương có mục ban đầu khá sơ sài:
Vì Wikipedia là nguồn đáng tin cậy nhất, đây là kho dữ liệu vô cùng hữu ích để dễ dàng bổ sung thông tin cho bài viết. Tôi sẽ bắt đầu bằng cách chỉnh sửa trường mô tả trong mục. Mô tả nên thật ngắn gọn, súc tích: độ dài lý tưởng là từ năm đến mười từ.
Tiếp theo, tôi sẽ thêm CEO của Stew Leonard's vào mục. Như minh họa bên dưới, danh sách thả xuống sẽ tự động gợi ý các mục hợp lệ khi tôi nhập:
Wikidata được thiết lập để tôi không thể lưu một mục cho đến khi mục đó được hoàn tất theo cách mà phần mềm Wikibase xác định là hợp lệ. Khi đạt yêu cầu, nút "save" sẽ chuyển sang màu xanh:
Tôi cũng sẽ muốn thêm tài liệu tham khảo (không phải giá trị bổ nghĩa) cho từng mục để cho biết tôi đã nhập dữ liệu từ "English Wikipedia", giúp bảo vệ dữ liệu này khỏi bị biên tập viên xóa. Tài liệu tham khảo dùng để trích dẫn nguồn chứa thông tin, còn giá trị bổ nghĩa dùng để mô tả thêm hoặc xác định rõ hơn giá trị của một thuộc tính trong một phát biểu.
Giả sử tiếp theo tôi cũng muốn thêm người sáng lập (Stew Leonard Sr.), nhưng vì Wikidata chưa có thuộc tính này nên tôi chưa thể thêm (ít nhất là hiện tại). Bạn có thể thấy bên dưới phần chữ lưu bị làm mờ và Stew Sr. không có trong danh sách.
Rất tiếc, cộng đồng hoạt động dựa trên các danh sách thuộc tính và mục được xác định trước. Điều này có nghĩa là nếu chưa có thuộc tính nào và bạn muốn thêm một thuộc tính, bạn cần đến cộng đồng để thảo luận về việc tạo thuộc tính đó. Ban đầu, việc này hiếm khi xứng đáng với thời gian và công sức bỏ ra, vì thảo luận sẽ tốn thời gian; hơn nữa, trong trường hợp này, có lẽ bạn cần tạo một bài viết trên Wikipedia đi kèm. Cũng cần lưu ý rằng nếu có bài viết Wikidata về một nội dung nào đó, bạn có thể giả định rằng nội dung đó cũng có thể được dùng làm thuộc tính; đôi khi, bạn có thể tận dụng kiến thức này một cách sáng tạo để mục niêm yết phát huy hiệu quả.
Nếu công ty có hình ảnh trên trang Wikipedia, hãy nhớ thêm hình ảnh đó vào mục niêm yết trên Wikidata — logo là vị trí nổi bật trong Knowledge Graph. Định dạng mục nhập bằng thuộc tính "logo image" và chỉ dùng tên tệp. Với Stew Leonard's, tôi dùng Stewleonards.png để điền vào mục của mình.
Nếu bạn chưa có logo, bạn có thể tải logo lên Wikimedia Commonsvà tham chiếu đến logo ngay lập tức. Tuy nhiên, để hình ảnh không bị xóa vài tuần sau đó, bạn cần được chấp thuận cho phép phát hành hình ảnh theo Giấy phép Wikimedia Commons. Nếu quyết định làm vậy, chủ sở hữu bản quyền cụ thể cần gửi email cho phép phát hành hình ảnh theo giấy phép đó. Bạn không thể viết với tư cách đại diện cho họ, nhưng bạn có thể dùng mẫu email tiện lợi đã được cộng đồng phê duyệt này để điền thông tin còn thiếu, để họ chỉ cần gửi email đến permissions-commons@wikimedia.org. Lần nào tôi dùng cũng hiệu quả:
Tôi xin xác nhận rằng [tôi, (ghi tên tại đây), là] tác giả và/hoặc chủ sở hữu duy nhất các quyền bản quyền độc quyền đối với cả tác phẩm được mô tả lẫn tệp phương tiện.
Tôi đồng ý phát hành nội dung nêu trên theo giấy phép miễn phí: Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International.
Tôi hiểu rằng bằng việc này, tôi cấp cho bất kỳ ai quyền sử dụng tác phẩm trong sản phẩm thương mại hoặc cho mục đích khác, cũng như chỉnh sửa tác phẩm theo nhu cầu của họ, với điều kiện tuân thủ các điều khoản của giấy phép và mọi luật hiện hành khác.
Tôi hiểu rằng thỏa thuận này không chỉ áp dụng cho Wikipedia hoặc các trang liên quan.
Tôi hiểu rằng mình luôn giữ bản quyền đối với tác phẩm và có quyền được ghi nhận tác giả theo giấy phép đã chọn. Những chỉnh sửa do người khác thực hiện đối với tác phẩm sẽ không được ghi nhận là do tôi thực hiện.
Tôi hiểu rằng mình không thể rút lại thỏa thuận này, và nội dung có thể được lưu giữ hoặc không được lưu giữ vĩnh viễn trên một dự án Wikimedia.
Bước 2: Tìm hiểu từ các mục niêm yết tương tự
Wikidata chỉ là một trong nhiều dự án structured data; còn vô số cơ sở dữ liệu khác tồn tại và có thể được trích dẫn làm nguồn trong mục Wikidata của bạn. Ngoài ra, mỗi danh mục mục (chẳng hạn như công ty, nhạc sĩ hoặc chính trị gia) dường như đều có bộ cơ sở dữ liệu riêng được xây dựng xoay quanh danh mục đó. Đây có thể là nguồn cảm hứng dồi dào khi bạn hoàn thiện mục của mình. Tôi cũng lưu danh sách các bài viết Wikidata chất lượng cao mà mình thường tham khảo để lấy ý tưởng khi tạo mục mới.
Cùng xem qua ví dụ sau: Với Stew Leonard's, tôi chọn Albertsons, Walmart và Apple làm chuẩn so sánh:
Từ mục Walmart, tôi kiểm tra VIAF (Virtual International Authority File) và phát hiện rằng dù Stew Leonard Jr. VÀ Sr. đều được liệt kê, bản thân công ty thì không — thông tin này không hữu ích. Tuy nhiên, giống như Wal-Mart, Stew Leonard's có mã định danh Freebase — và vì đây là sản phẩm của Google, tôi muốn liệt kê mã này dù Freebase cuối cùng sẽ ngừng hoạt động. Từ URL "https://www.freebase.com/m/071r2l", tôi dùng /m/071r2l làm mã định danh trong Wikidata. Khi tham khảo nguồn từ cơ sở dữ liệu không thuộc Wiki, tôi cũng thêm nguồn tham chiếu có URL dẫn đến trang gốc.
Từ mục Albertsons, tôi tìm ra một cách tuyệt vời để bổ sung dữ liệu về địa điểm trụ sở chính hiện tại. Mục của tôi hiện chỉ liệt kê thành phố nơi đặt trụ sở, còn cộng đồng đã thêm bốn thuộc tính bổ sung xuất sắc (không phải nguồn tham chiếu) vào mục này, giúp dữ liệu trở nên phong phú hơn hẳn. Tôi có thể dùng dữ liệu từ Google Maps để nâng cấp mục của mình tương ứng.
Đây sẽ là nguồn thông tin hữu ích cho Google, vì hiện tại, khi tôi tìm "Stew Leonard's Headquarters", chỉ có thành phố hiển thị, trong khi Albertsons hiển thị một mục phong phú hơn nhiều.
Apple, phương án dự phòng của tôi, có một trang Wikidata đặc biệt ấn tượngmà tôi thường xem lướt mỗi khi tạo trang cho một công ty. Đặc biệt, trang này liệt kê rất nhiều cơ sở dữ liệu. Điều đó giúp tôi hoàn thiện mục của mình đáng kể và gợi ý thêm một vài ý tưởng cuối cùng.
Bước 3: Thêm hồ sơ mạng xã hội
Khi bổ sung dữ liệu của riêng mình, hãy nhớ thêm URL trang web và mọi hồ sơ mạng xã hội. Trong vài tháng gần đây, Facebook, Twitter, LinkedIn và YouTube đều có thuộc tính riêng, còn Pinterest và hầu hết các trang mạng xã hội nhỏ hơn thì chưa có, nên bạn có thể liệt kê chúng bằng thuộc tính "website account on". Dùng định dạng bên dưới và liệt kê URL mạng xã hội làm nguồn tham chiếu, không phải thuộc tính bổ sung.
Trước đây, tôi từng thấy các trường hợp hồ sơ được thêm vào Wikidata sau đó xuất hiện trong Knowledge Graph. Cộng đồng cũng đón nhận việc này khá tích cực — tôi bổ sung một mục tương đối đầy đủ cùng các hồ sơ mạng xã hội và chưa bao giờ gặp phản ứng tiêu cực nào từ cộng đồng. Wikidata SEO là điều bạn nên lưu ý khi muốn tăng Search Visibility.
Phần bổ sung: Liên kết hữu ích
Tài liệu của Wikidata rất sơ sài và có rất ít thông tin từ bên thứ ba về trang web này. Điều đó khiến việc khó trở nên khó khăn hơn nhiều so với khi tham gia các cộng đồng như Wikimedia hay Wikidata để tôi†làm quen với cộng đồng này. Để bạn nhanh chóng bắt nhịp, dưới đây là danh sách ngắn các liên kết hướng dẫn và FAQ hữu ích mà tôi ước mình đã xem trong tuần đầu tiên (nhưng phần lớn mãi gần một năm sau, khi đã làm việc này, tôi mới tìm thấy):
Đưa góc nhìn thành kế hoạch.
Chia sẻ website và mục tiêu để LionTech tư vấn giải pháp phù hợp.
Đăng ký tư vấn ↗